بحث كنترل سرویس MMS تلفن همراه و سپس توقف ارایه‌ی آن به بهانه‌ی تدوین قوانین و مقررات مربوطه در حالی مطرح شد كه این سرویس هنوز برای طیف وسیع مشتركان تلفن همراه ایرانی فعال نشده و تنها مشتركان اپراتور دوم (ایرانسل) از این امكان برخوردار بودند؛ اما موضوعات مربوط به كنترل محتوای این سرویس، تولی‌گری، خلاء‌های قانونی در زمینه ایجاد مزاحمت‌ها و چگونگی ارایه‌ی مجدد آن، ازجمله ابهاماتی است كه در این جریان وجود دارد.

سرویس MMS، مانند SMS، یك سرویس مخابراتی محسوب می‌شود كه زیرساخت‌های آن از طریق بسترهای مخابراتی امكان‌پذیر شده و مشتركان تلفن همراه می‌توانند از این امكان برای ارسال صوت و تصویر از طریق تلفن همراه استفاده كنند.

از ابتدای مطرح شدن راه‌اندازی سرویس‌هایی كه بر بستر اینترنت از طریق تلفن همراه ارایه می‌شوند، برخی اظهار نظرها از وجود اختلاف‌هایی در زمینه‌ی تولی‌گری این موضوع حكایت می‌كرد، وفا غفاریان - رییس هیات مدیره‌ی شركت مخابرات ایران - درباره‌ی این كه گفته می‌شود دولت مخالف راه‌اندازی سرویس GPRS است كه سرویس MMS بر روی آن تعریف می‌شود، زیرا نمی‌توان محتوای آن را كنترل كرد، گفته بود: نسل 5/2 تلفن همراه موسوم به GPRS یك تكنولوژی است كه كاربرد عمومی‌ برای مردم ندارد، بلكه باید بر روی آن سرویس تعریف شود؛ در حال حاضر نیز هیچ منعی برای استفاده از آن وجود ندارد و در تلاشیم تا پایان سال حداقل دو تا سه سرویس آن‌ را برای مشتركان كاربردی كنیم.

پس از گذشت مدتی از آغاز ارایه‌ی این سرویس و انعكاس اخباری مبنی برتصویب فیلتر شدن MMSهای غیراخلاقی تلفن همراه توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی ایران، دبیرخانه‌ی این شورا توضیحاتی را بر روی سایت خود ارایه كرد.

در این توضیحات آمده بود: «پیرو درج برخی اخبار و اطلاعات در رسانه‌ها مبنی بر تصویب فیلتر شدن MMSهای غیراخلاقی تلفن همراه توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی، به اطلاع می‌رساند:

مصوبه فوق در هیأت نظارت بر اجرای “مقررات و ضوابط شبكه‌های اطلاع رسانی رایانه‌یی” و براساس درخواست وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات مطرح شده است. در جلسه این هیات پس از ارایه گزارش توسط كارشناسان وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات، مقرر شد: وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات به منظور جلوگیری از تبادل داده‌ها و اطلاعات مغایر با قانون، شرع و اخلاق عمومی در سیستم MMS، دستورالعمل تهیه سخت‌افزار، نرم‌افزار، تجهیزات لازم و سایر سازوكارهای مقتضی برای صیانت از فضای شبكه‌های اطلاع‌رسانی را به شركت‌های طرف قرارداد اعلام كند تا پس از فراهم آوردن تمهیدات فوق و تایید وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات، سرویس MMS ایجاد و فعال شود.

تصمیم فوق به‌خوبی مشهود می‌سازد كه تدبیر اتخاذ شده ناظر به استفاده ناصحیح از سیستم MMS می‌باشد و به هیچ وجه به مفهوم ایجاد محدودیت برای استفاده مطلوب و مناسب از این سیستم برای عموم كاربران نیست».

اما چندی بعد علی‌اصغر عینی‌پور - معاون فنی شركت ایرانسل - در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، اعلام كرد: سرویس MMS ایرانسل كه از اوایل امسال برای مشتركان فعال شده بود و امكان ارسال تصویر و دیتا را به مشتركان می‌داد، بنا بر دستوری از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی قطع شده است و مشتركان این اپراتور امكان دسترسی به آن را ندارند.

پس از آن مدیر عامل ایرانسل درباره‌ی قطع سرویس MMS ایرانسل به ایسنا گفت:‌ ارایه‌ی این سرویس به مشتركان در اواخر اردیبهشت‌ماه و بر اساس درخواست سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، قطع شده است؛ در این درخواست از ایرانسل خواسته شده بود كه سه ماه فرصت داده شود تا مقررات مربوط به استفاده از سرویس MMS در این سازمان تدوین و پس از آن مجددا این سرویس به مشتركان ارایه شود.

علیرضا قلمبر دزفولی اوایل تیرماه اظهار كرد: در حال حاضر بیش از یك‌وماه نیم از ارسال این درخواست به ایرانسل گذشته است و امیدواریم در یك تا دو ماه آ‌ینده بتوانیم این سرویس را مجددا به مشتركان ایرانسل ارایه دهیم.

در حالی كه در برخی خبرها آمده بود اعمال محدودیت و كنترل MMS ایرانسل به درخواست شورای عالی انقلاب فرهنگی بوده است، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام كرد: ارسال MMS توسط اپراتور دوم تلفن همراه به دلیل تدوین مقررات مربوطه متوقف شده است.

محمدرضا فرنقی‌زاد - مدیر كل روابط عمومی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی - در گفت‌وگو با خبرنگار ارتباطات ایسنا، اظهار كرد: به جهت تنظیم مقررات اجرایی و حقوقی مربوطه، ارایه‌ی سرویس MMS توسط اپراتور دوم تلفن همراه (ایرانسل) فعلا متوقف شده است و بواسطه‌ی نامه‌ای از سازمان به این اپراتور این سرویس فعلا ارایه نمی‌شود.

در شرایطی كه سوالاتی پیرامون سرانجام بحث كنترل سرویس MMS و متولی این جریان مطرح بود، سعید مهدیون - معاون فنی و امور بین‌الملل سازمان تنظیم و مقررات و ارتباطات رادیویی - در یك همایش كه درباره سرویس‌های ارزش افزوده‌ی تلفن همراه برگزار شد، حمایت از جامعه مشتریان و كنترل بر محتوای سرویس‌های ارزش افزوده تلفن همراه را به عنوان دیگر وظایف رگولاتوری برشمرد.

ازسوی دیگر، یك وكیل دادگستری با اشاره به این كه سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به هیچ عنوان نمی‌تواند دستور كنترل محتوای MMSهای تلفن همراه را صادر كرده یا خود آن‌ها را كنترل كند، گفت: اساسنامه‌ی این سازمان معلوم است و داخل اساسنامه‌ی آن چنین چیزی وجود ندارد و كمیسیون تنظیم مقررات نیز نمی‌تواند چنین كاری را انجام دهد.

رضا پرویزی در گفت‌وگو با خبرگزاری دانشجویان ایران، درباره‌ی اینكه متولی كنترل MMS تلفن همراه در كشور كیست و آیا كنترل محتوای سرویس‌های ارزش افزوده‌ی تلفن همراه بر عهده‌ی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی است، اظهار كرد: بر اساس قانون اساسی، كنترل مراسلات، مخابرات و صوت و تصویر مردم ممنوع است؛ مگر آن كه این كار به موجب قانون انجام شود. در بند “ف” ماده 3 قانون وظایف و اختیارات وزارت ICT حفاظت و حراست و عدم ضبط و افشای انواع مراسلات و امانات پستی و همچنین مكالمات تلفنی و مبادلات شبكه‌ی اطلاع‌رسانی و اطلاعات مربوط به اشخاص حقیقی و حقوقی جزو وظایف این وزارتخانه ذكر شده است.

او گفت: همچنین در قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی ‌و انقلاب در امور كیفری، شنود مكالمات اشخاص ممنوع اعلام شده است و انجام آن در مواردی خاص توسط مرجع قضایی بلا مانع شناخته شده است.

پرویزی تاكید كرد: بدون تصویب قانونی در زمینه شنود داده‌ها یا مكالمات توسط مجلس شورای اسلامی‌ و بدون صدور دستور انجام این كار توسط مرجع قضایی صالح، این كار جرم شناخته می‌شود.

این وكیل دادگستری با اشاره به ماده‌ی پنج قانون وظایف و اختیارات وزارت ICT كه در آن جا به وظایف كمیسیون تنظیم مقررات اشاره شده است، گفت:‌ در این ماده، وظیفه این كمیسیون تدوین و اعمال مقررات است و حرفی از تصویب به میان آورده نشده است و كمیسیون تنظیم مقررات كه در واقع مرجع بالادستی برای سازمان تنظیم مقررات محسوب می‌شود، چنین حقی را ندارد.

پس از آن، رییس سازمان یادشده هم گفت: موضوعی به نام كنترل محتوای MMS در سازمان نداریم.

محمود خسروی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، اظهار كرد: سازمان تنظیم مقررات در زمینه‌ی MMS‌ها، در حال تدوین و تعیین ضوابط و مقررات لازم است؛ تا اگر كسی در این زمینه خلافی مرتكب شد، براساس این ضوابط و قوانین به آن رسیدگی شود.

وی گفت: تا به حال بحثی پیرامون كنترل محتوای MMS‌ها توسط سازمان مطرح نشده و اگر قرار است این كنترل صورت بگیرد، باید توسط سازمان‌های دارای صلاحیت موضوع انجام پذیرد؛ زیرا هر سازمانی وظیفه خاص خود را دارد.

قبلا وعده داده شده بود كه سرویس‌های GPRS مانند دسترسی به اینترنت و MMS در شهریورماه عملیاتی می‌شود اما به گفته‌ی وحید صدوقی - مدیر عامل شركت ارتباطات سیار - به دلیل تجدید مناقصه‌ی انتخاب پیمانكار این پروژه، این امر به تاخیر می‌افتد و بر اساس برنامه‌ریزی جدید این سرویس‌ها در آبان‌ماه در اختیار مشتركان این اپراتور قرار می‌گیرند.

مدیر عامل شركت ارتباطات سیار، درباره‌ی تدوین مقررات برای ارایه‌ی سرویس MMS كه امكان ارسال صوت،‌ تصویر و دیتا را به مشتركان تلفن همراه می‌دهد، به خبرنگار ایسنا گفت: سازمان تنظیم مقررات متولی تدوین مقررات در این زمینه است، امیدواریم تا زمانی كه امكان ارایه‌ی این سرویس از سوی اپراتور اول امكان‌پذیر می‌شود، آیین‌نامه‌های مربوط تدوین شود تا در ارایه‌ی این سرویس مشكلی نداشته باشیم.

او درباره‌ی اینكه آیا تدوین آیین‌نامه، اجازه‌ی كنترل محتوای MMS را می‌دهد،‌ تصریح كرد: رویكرد ما بر اساس مزاحمت‌هایی است كه ایجاد می‌شود؛ در واقع اگر فردی اعلام كند از طریق این سرویس برایش مزاحمت ایجاد شده است، این امر مورد پیگیری قرار می‌گیرد و مانند مزاحمت تلفنی با آن مشخص مورد نظر برخورد می‌شود و بر این اساس این مقررات برای كنترل مزاحمان است نه كنترل محتوای MMS.

به گفته‌ی وی وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات و مخابرات متولی ارائه‌ی بسترهای فنی و زیرساختی در كشورند و در امر كنترل محتوا دخالتی ندارند، همچنین برای ارایه‌ی این سرویس با هیچ نهادی از جمله صدا و سیما مشكلی نداریم و مخابرات متولی ارایه‌ی سرویس MMS است.

با تمام این اوصاف بحث كنترل محتوای این سرویس و متولی آن همچنین اینكه سرنوشت ارایه‌ی این سرویس از سوی اپراتور اول و پس از آن اپراتور سوم كه خدمات نسل سوم تلفن همراه چون ویدیوآنلاین و ارسال صوت و تصویر ارایه خواهد كرد، چیست؟ ابهامی است كه در این جریان وجود دارد و نیازمند پاسخگویی شفاف است.

• مرجع: ICTIr.NET