«راوا كاووما» مدیركل شركت MCN هنگامی كه تابستان سال ۸۲ برای گفت وگو پیرامون راه اندازی شبكه تلفن همراه موازی با تلفن همراه ITC به تهران سفر كرده بود پذیرای خبرنگاران بود. «راوا كاووما» مدیركل شركت MCN هنگامی كه تابستان سال ۸۲ برای گفت وگو پیرامون راه اندازی شبكه تلفن همراه موازی با تلفن همراه ITC به تهران سفر كرده بود پذیرای خبرنگاران بود. مركزیت این شركت بزرگ در كشور آفریقای جنوبی است. او بسیار با حرارت درباره قابلیت های سیستم پیشرفته شركت خود حرف می زد و این قول را به خبرنگاران داد كه در مدت زمان كوتاهی پس از راه اندازی شبكه تلفن همراه مورد نظر، سیستم جدید ارسال عكس و فیلم را نیز به عنوان قابلیت جدیدی در فناوری این نوع تلفن همراه به مردم ایران هدیه كند.

در جریان این نشست خبری یكی از خبرنگاران از او درباره این كه آیا قبل از آموزش زیرساخت های فرهنگی استفاده از این فناوری برای مردم و جامعه ایران مشكل ساز نمی شود؟ گفت: ما این سیستم را در شماری از كشورهای آفریقایی راه اندازی كرده ایم و مشكلات آنچنانی هم به وجود نیامده است.

این مدیركل در پایان صحبت هایش به خبرنگاران قول داد در مدت زمانی كمتر از ۶ ماه پس از راه اندازی سیستم جدید، با برنامه ریزی های كارشناسانش درباره فراهم آوردن زیرساخت های فرهنگی جهت استفاده درست از این سیستم در جامعه ایران اقدام كند.

حالا از آن زمان حدود ۴ سال می گذرد و سیستم MMS بر روی سیم كارت های جدید طراحی شده است. شركت مورد نظر در سطح بسیار گسترده ای در رسانه ها و مطبوعات درباره آن به تبلیغات پرداخته، به نوعی كه جامعه نسل جوان بی صبرانه انتظار می كشند تا این فناوری جدید را نیز تجربه كنند. بی آن كه بدانند در صورت استفاده غیراصولی و نادرست از آن ممكن است چه اتفاقات ناخوشایندی را در آینده شاهد باشیم.

سال ۸۵ جامعه ایران شاهد یكی از جنجالی ترین حوادث از نوع جدیدش بود. افراد سودجو با نشانه گرفتن شخصیت های معروف، هنرمندان و ورزشكاران سرشناس و ورود به حریم خصوصی آنان آرامش و آسایش آنها را سلب كردند.

این رخداد كم نظیر چنان در میان قشرهای مختلف مردم حالت اپیدمی پیدا كرد كه هر روزه در كوچه و خیابان های مركزی شهر سی دی های اتفاقات خصوصی آنان با صدای بلند برای فروش عرضه می شد. در چنین اوضاع و احوالی بود كه مسئولان و دست اندركاران دستگاه قضایی كشور به چاره اندیشی پرداختند و نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی نیز به تصویب قوانینی درباره تشدید مجازات انتشاردهندگان سی دی ها همت گماردند.

تمامی این اتفاقات شاید یك علت شاخص داشت كه لایه هایی از افراد جامعه ما برای پذیرفتن این گونه فناوری های دنیا از نظر فرهنگی آمادگی لازم را پیدا نكرده بودند.

هر چند كه اتصال به فناوری های مدرن و پیشرفته جهان شرایط لازم برای زندگی راحت تر را برای مردم فراهم می كند و گریز از پذیرش آن هم در طولانی مدت امكانپذیر نیست، اما آگاهان به مسائل اجتماعی براین باورند باید بسترهای لازم برای پذیرش و ورود این گونه اتفاقات را نیز از قبل فراهم كرد. اكنون كه سیستم MMS راه اندازی شده و هر شخص با خرید یك گوشی تلفن همراه مجهز به دوربین های فیلمبرداری، خود را قادر می بیند همزمان با تهیه تصاویر و فیلم از صحنه مورد نظرش آن را با فشردن یك دكمه به هر تلفن همراه دیگری كه این قابلیت را دارد، ارسال كند، بار دیگر ترس و دلهره بر چهره مردم سایه انداخته است. آنان از خود می پرسند آیا بیم آن نمی رود كه این بار ورود افراد سودجو به حریم خصوصی شان سهل الوصول تر از گذشته و در مدت كمتری صورت گیرد؟

سردار علیپور كه مسئولیت پلیس امنیت را در پایتخت برعهده دارد، از تشدید مبارزه با واردشوندگان به حریم خصوصی افراد صحبت به میان می آورد و می گوید: طرح های مختلفی را پلیس به اجرا درآورد وشبكه های مختلفی از این گونه سوء استفاده كنندگان بازداشت شدند. یكی از این اقدامها كه هم اكنون نیز ادامه دارد، كنترل های بدون تعیین وقت قبلی است؛ در این طرح مأموران با لباس فرم پلیس به صورت سرزده وارد مراكز مختلف تعمیر رایانه می شوند و سیستم ها را چك می كنند.

با راه اندازی اینگونه تدابیر بود كه پلیس در مدت زمان كوتاهی باراندازهای تكثیر و انتشار سی دی های مستهجن را شناسایی و متهمان آن را دستگیر كرد. با انتشار اخبار مربوط به بازداشت متهمان و وضع قانون مجازات سنگین برای متهمان تب این بحران اجتماعی كمی فروكش كرد. ولی آیا برای فناوری های جدید هم پلیس راهكاری ارائه خواهد داد؟ به نظر می رسد به دلیل جدیدالورود بودن برخی فناوری ها تهیه پادزهر آن كمی پلیس و دستگاه قضایی را با چالش روبه رو كند. هر چند برای همه واضح است كه فناوری مدرن وقتی در كشورهای پیشرفته تولید می شود، متناسب با فرهنگ آن منطقه است. مثلاً هنگامی كه در یك كشور اروپایی یا آمریكایی خانه ای ساخته می شود، دیوارهای حمام آن از شیشه مات است، در حالی كه این گونه ساخت وسازها در فرهنگ ما از حد كپی برداری از دیوار اوپن برای آشپزخانه فراتر نرفت.

جامعه شناسان براین باورند كه فرهنگ مدرنیته و سنتی با تولید هر فناوری پیشرفته به تقابل با هم می پردازند. در جوامعی كه مردمش هنوز با سنت های خود بیگانه نشده اند، در تعامل این دو فرهنگ، فرهنگی مخلوط از آنها به وجود می آید كه هم ابزار مدرن را دارد و هم سنت ها را حفظ كرده است.

اما دكتر «صفا محمدی» روانشناس اجتماعی در این باره به نكات جالبی اشاره می كند. او عقیده دارد، خانواده ها درباره چگونگی برخورد با دیگران در محیط بیرون از خانه آموزش ها و گوشزدهای لازم را به فرزندان خود نمی دهند. مثلاً اگر دختر جوانی آگاهی داشت كه گرفتن یك عكس یادگاری ممكن است چه اتفاقات ناخوشایندی را برایش به دنبال داشته باشد، هرگز به این كار رضایت نمی داد. هیچ انسانی حاضر نیست كسی حیثیت و شرف خانوادگی اش را به بازی بگیرد.

وی می افزاید: جامعه نیز با انتشار اخبار گوناگون از این گونه حوادث در حقیقت از قبح آن كاسته است. به طوری كه جوانان حتی از سر كنجكاوی هم كه شده این فكر در ذهنشان خطور می كند كه یك بار آن را تجربه كنند.

و سرانجام این كه جامعه شناسان و آگاهان امر بر این باورند برای حل این معضل به بگیر و ببند نیازی نیست. علاوه بر این كه باید برای آگاهی دادن به مردم در زمینه استفاده صحیح و درست از این نوع فناوری بسترهای فرهنگی لازم را فراهم كرد، باید در مواجهه با پدیده ورود به حریم خصوصی ریشه ای تر موضوع را دید، در غیر این صورت برخوردهای سطحی مثل مسكنی است كه آثار بیماری را در كوتاه مدت ممكن است تسكین دهد ولی پس از رفع آثار دارو، بیماری مجدداً خود را نشان خواهد داد. نمونه ای كه این روزها جنجالی شده جلوه ای از ناامنی است. ناامنی فقط این نیست كه دزدی سنتی رواج داشته باشد و یا این كه جان شهروندان در معرض آسیب جانیان و زورگویان باشد. ناامنی با احساس آن شكل می گیرد. به عبارت دیگر اگر مصادیق ناامنی سنتی در جامعه ای ظهور و بروز نیابد، ولی در عین حال احساس ناامنی وجود داشته باشد، نمی توان جامعه را امن دانست. بلكه باید موجبات به وجود آورنده آن احساس را كشف و درمان كرد.

برخی معتقدند حتی احساس ناامنی از خود ناامنی زیان بخش تر و در نتیجه مهم تر است. امنیت را باید احساس و باور كرد. ضمن آن كه جامعه نیز از آسیب های بعدی مصون نخواهد بود. امنیت و احساس آن از حیاتی ترین نیازهای بشری است و اصولاً یكی از ضرورت های ایجاد دولت ها تأمین امنیت برای شهروندان و پایداركردن آن است. هر بزهی كه در جامعه اتفاق می افتد تهدیدی در جهت گسترش ناامنی هاست.

اگرچه گسترش ناامنی ها نسبت به گذشته از عوارض اجتناب ناپذیر جوامع شهری جدید و مدرن است، ولی نوع مواجهه دولت ها با جرائم هم در گسترش حسن امنیت در میان شهروندان بسیار مهم است. امروزه در بسیاری از كشورهای صاحب فناوری با تدابیری كه ارائه شده و تبلیغات و آموزش و بیمه های جبرانی كارآمد و پلیس حرفه ای و امثال آنها توانسته اند در جامعه در حد بالایی احساس امنیت ایجاد كنند. انتشار اینگونه فیلم ها مصداق ناامنی در حوزه حریم خصوصی است و خواه ناخواه در افزایش احساس ناامنی در جامعه مؤثر است.

این احساس هم با توصیه های اخلاقی و باید و نبایدهای بی مربوط برطرف نمی شود. باید ضریب امنیت را افزایش داد تا این احساس هم تقویت شود. سهل است كه ناامنی به سهولت ایجاد می شود ولی به دشواری قابل جبران خواهد بود.

• مرجع: ICTIr.NET